Nowe przepisy od 2024 r.: co musi mieć nowy plac zabaw w przedszkolu?
Podstawowe wymagania prawne - Normy bezpieczeństwa
Każdy plac zabaw w przedszkolu musi spełniać wymogi określone w normach:
- PN-EN 1176 – europejska norma dotycząca wyposażenia placów zabaw i nawierzchni
- PN-EN 1177 – norma określająca wymagania dla nawierzchni amortyzujących upadki
Urządzenia muszą posiadać certyfikaty bezpieczeństwa oraz być wykonane z materiałów atestowanych, odpornych na warunki atmosferyczne i bezpiecznych dla dzieci (nietoksycznych, bez ostrych krawędzi).
Obowiązkowe strefy bezpieczeństwa
Wokół każdego urządzenia należy zapewnić odpowiednie strefy bezpieczeństwa – wolne przestrzenie zabezpieczające przed upadkami. Minimalne odległości są określone w zależności od typu urządzenia:
- Huśtawki: minimum 2,5 metra z każdej strony
- Zjeżdżalnie: strefa wybiegu minimum 2 metry przed zjazdem
- Urządzenia wspinaczkowe: strefa wokół urządzenia proporcjonalna do wysokości
Wymagana infrastruktura
Nawierzchnia
Nowe przepisy jasno określają wymagania dotyczące podłoża:
- Nawierzchnia amortyzująca obowiązkowa pod urządzeniami o wysokości powyżej 60 cm (np. piasek, kora, maty gumowe, nawierzchnia trawiasta o odpowiedniej grubości)
- Nawierzchnia musi być równa, stabilna i odpowiednio utrzymana
- Konieczny jest odpowiedni drenaż zapobiegający gromadzeniu się wody
Ogrodzenie i monitoring
Plac zabaw musi być:
- Ogrodzony w sposób uniemożliwiający dzieciom samodzielne opuszczenie terenu
- Wyposażony w bramę z zamkiem niedostępnym dla dzieci
- Zlokalizowany w miejscu umożliwiającym stały nadzór pedagogiczny
Wymagane urządzenia i ich różnorodność
Minimalne wyposażenie
Zgodnie z nowymi wytycznymi, plac zabaw przy przedszkolu powinien zawierać urządzenia wspierające różne aspekty rozwoju dziecka:
Rozwój motoryki dużej:
- Zjeżdżalnie odpowiednie dla grup wiekowych 3-6 lat
- Huśtawki (tradycyjne, kubełkowe dla młodszych dzieci, ewentualnie gniazdowe)
- Urządzenia wspinaczkowe dostosowane do możliwości przedszkolaków
Rozwój równowagi i koordynacji:
- Bujaki sprężynowe
- Karuzele (z siedziskami lub platformowe)
- Ścieżki sensoryczne lub balansowe
Rozwój wyobraźni i zabawy symbolicznej:
- Domki zabawowe lub konstrukcje fabularne (np. statek, zamek)
- Piaskownice z wyposażeniem (wiaderka, formy, łopatki)
Zasada uniwersalnego projektowania
Nowe przepisy kładą większy nacisk na inkluzywność – co najmniej część urządzeń powinna być dostępna dla dzieci z niepełnosprawnościami. Obejmuje to:
- Urządzenia umożliwiające zabawę dzieciom poruszającym się na wózkach
- Huśtawki z opcją podpórki lub oparcia
- Pochylnie zamiast schodków tam, gdzie to możliwe
- Elementy sensoryczne wspierające rozwój dzieci z różnymi potrzebami
Dodatkowe elementy wymagane od 2024 roku
Strefa cicha i edukacyjna
Nowe wytyczne zalecają wydzielenie na placu zabaw:
- Przestrzeni do spokojniejszych aktywności – ławeczki, stoliki do gier planszowych lub zajęć plastycznych w plenerze
- Elementów edukacyjnych – tablice do rysowania kredą, panele edukacyjne (np. zegary słoneczne, tablice z alfabetem)
- Zieleni i kontaktu z przyrodą – warzywniak lub ogródek, hotel dla owadów
Oznakowanie i instrukcje
Każde urządzenie musi posiadać:
- Tabliczkę informacyjną z wiekiem użytkowników
- Podstawowe instrukcje użytkowania (w formie piktogramów dla dzieci)
- Tablicę ogólną z regulaminem placu zabaw i numerem kontaktowym w razie awarii
Dostępność do wody i toalet
W bezpośrednim sąsiedztwie placu zabaw lub na jego terenie musi znajdować się:
- Punkt z czystą wodą pitną (poidełko lub kranówka)
- Łatwy dostęp do toalet
- Ławeczki dla opiekunów w miejscach umożliwiających obserwację dzieci
Wymogi dotyczące utrzymania i kontroli
Regularne przeglądy
Przedszkola są zobowiązane do przeprowadzania:
- Przeglądu codziennego (wizualnego) – przez personel przedszkola przed wpuszczeniem dzieci
- Przeglądu funkcjonalnego – co najmniej raz w miesiącu, sprawdzającego stan techniczny urządzeń
- Przeglądu głównego – przynajmniej raz w roku, wykonywany przez uprawnionego inspektora
Dokumentacja wszystkich przeglądów musi być prowadzona w formie książki obiektu i dostępna do kontroli.
Konserwacja i naprawy
Wszelkie uszkodzenia wykryte podczas przeglądów muszą być:
- Niezwłocznie zabezpieczone (urządzenie wyłączone z użytkowania)
- Naprawione w możliwie najkrótszym czasie przez wykwalifikowany serwis
- Udokumentowane w książce obiektu
Adaptacja istniejących placów zabaw
Przedszkola z placami zabaw powstałymi przed 2024 rokiem mają okres przejściowy na dostosowanie się do nowych wymogów. W zależności od regionu i konkretnych przepisów lokalnych, może to być od 12 do 36 miesięcy. Priorytetem są zawsze kwestie bezpieczeństwa – elementy stanowiące zagrożenie muszą być wymienione lub usunięte natychmiast.
Częste problemy do usunięcia:
- Stare, drewniane konstrukcje bez certyfikatów
- Nieodpowiednia nawierzchnia (beton, asfalt pod urządzeniami)
- Brak stref bezpieczeństwa
- Urządzenia niespełniające aktualnych norm (np. huśtawki z twardymi siedziskami)
Finansowanie modernizacji
Przedszkola mogą ubiegać się o wsparcie finansowe na budowę lub modernizację placów zabaw z:
- Budżetu gminy – w ramach dotacji celowych dla oświaty
- Funduszy europejskich – programy rozwoju infrastruktury edukacyjnej
- Programów rządowych – np. "Maluch+" lub programy Ministerstwa Sportu
- Środków własnych – fundacje przedszkolne, zbiórki rodziców
Warto skonsultować się z lokalnym wydziałem edukacji w sprawie dostępnych możliwości dofinansowania.
Podsumowanie – korzyści z nowych przepisów
Nowe regulacje, choć mogą wydawać się wymagające, przynoszą rzeczywiste korzyści:
- Zwiększone bezpieczeństwo dzieci podczas zabawy na świeżym powietrzu
- Wyższa jakość urządzeń i ich dłuższa żywotność
- Większa inkluzywność – dostęp do zabawy dla wszystkich dzieci
- Lepsze wsparcie rozwoju poprzez różnorodność oferowanych aktywności
- Przejrzystość wymagań ułatwiająca planowanie inwestycji
Przedszkola inwestujące w place zabaw zgodne z nowymi przepisami tworzą przestrzeń, która służy dzieciom przez wiele lat, wspierając ich wszechstronny rozwój w bezpiecznym środowisku.
